Dissekan Selülit

Dissekan selülit (Dissecting Cellulitis of the Scalp), kıl foliküllerinin ve kıl köklerinin derinlerinde başlayan, ilerleyici ve kronik seyirli, enflamatuvar bir kafa derisi hastalığıdır. Kafa derisinde ağrılı nodüller, apseler ve birbiriyle bağlantılı tüneller (fistülize sinüs traktları) oluşturarak belirgin bir tahribata yol açar. Bu durum, nihayetinde kalıcı saç kaybına (skatrisyel alopesi) neden olan bağ dokusu hasarı ve iz bırakma ile sonuçlanır. Hastalığın kesin nedeni tam olarak anlaşılamamış olmakla birlikte, genetik yatkınlık, immünolojik disfonksiyonlar ve hormonal faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Özellikle genç yetişkin erkeklerde daha sık görülme eğilimindedir ve akne konglobata, hidradenitis süpürativa gibi diğer foliküler oklüzyon bozukluklarıyla ilişkilendirilebilir.

Bu hastalığın patogenezinde, kıl foliküllerinin anormal keratinizasyonu ve tıkanması önemli bir yer tutar. Tıkanan foliküller içerisine sıkışan sebum ve bakteriler, zamanla iltihaplanmaya ve folikül duvarının yırtılmasına yol açar. Bu yırtılma, iltihabın çevre dokulara yayılmasına ve kafa derisinin derin katmanlarında apse ve tünel oluşumuna zemin hazırlar. İltihap süreci kronikleştikçe, kafa derisinde fibrozis gelişir ve kıl folikülleri kalıcı olarak tahrip olur. Klinik olarak, etkilenen alanlar genellikle kafa derisinin tepe ve oksipital bölgelerinde yer alır, ancak tüm kafa derisi etkilenebilir.

Dissekan selülitin tanısı, tipik klinik görünüm ve dermatolojik muayene ile konulur. Kesin tanı için bazı durumlarda deri biyopsisi gerekebilir. Tedavi, hastalığın şiddetine ve yaygınlığına göre değişkenlik gösterir. Başlangıçta antibiyotikler (oral ve topikal), sistemik kortikosteroidler, dapsone ve intralezyonel steroid enjeksiyonları gibi tedaviler denenebilir. Ancak dirençli vakalarda, sistemik izotretinoin, siklosporin gibi immünosupresif ajanlar veya infliksimab, adalimumab gibi biyolojik ajanlar kullanılabilir. Bu tedavilerin amacı, iltihabı kontrol altına almak, apse ve tünel oluşumunu azaltmak ve hastalığın ilerlemesini durdurmaktır.

Türkiye'de dissekan selülit vakaları genellikle dermatoloji kliniklerinde takip edilir ve tedavi planı hastanın genel sağlık durumu, hastalığın şiddeti ve tedaviye yanıtına göre bireyselleştirilir. Hastalar genellikle uzun süreli ilaç tedavisi gerektiren kronik bir süreci yönetmek durumundadırlar. Cerrahi drenaj ve eksizyon gibi yöntemler, özellikle büyük ve dirençli apseler için düşünülebilir. Ancak, hastalığın aktif olduğu dönemlerde saç ekimi gibi estetik cerrahi prosedürler genellikle önerilmez.

Saç ekimi, ancak hastalığın uzun süreli bir remisyon dönemine girdiği, yani en az 2-5 yıl gibi önemli bir süre boyunca aktif lezyonların gözlenmediği durumlarda değerlendirilebilir. Aktif hastalık varlığında yapılan ekimler, ekilen foliküllerin de iltihaplanma sürecine dahil olma ve greft kaybı riskini taşır. Bu nedenle, saç ekimi kararı, dermatolog ve saç ekimi uzmanının ortak değerlendirmesiyle ve hastanın hastalığının stabilize olduğundan emin olunduktan sonra alınmalıdır. Hastalar, tedavi sürecinde sabırlı olmalı ve doktorlarının tavsiyelerine harfiyen uymalıdır.